Aansprakelijkheid en schadevergoeding

 

Om aansprakelijk gesteld te kunnen worden moet een wettelijke norm worden overtreden, er moet schade zijn in materiële of immateriële vorm en iemand moet als persoon of als instantie/bedrijf verwijtbaar hebben gehandeld.

Iemand die uit overmacht handelt niet verwijtbaar.

Schuld hebben is niet altijd een vereiste voor aansprakelijkheid. Iemands’ hoedanigheid van handelen is soms voldoende; verwijtbaarheid is hierdoor niet meer een vereiste.

 

Het aansprakelijkheidsrecht kent twee manieren om aansprakelijk te worden gesteld:

 

• op basis van een contract of

• op basis van de wet (door een hoedanigheid of op grond van onrechtmatige daad)

 

Een stukje theorie volgt hieronder om dit alles wat inzichtelijker te maken.

Veel praktische herkenbare voorbeelden worden daarbij genoemd.

U kunt altijd contact met ons opnemen voor vragen of advies.

 

 

 

 

Juridisch advies nodig bij aansprakelijkheidsstelling en/of schadevergoedingskwesties?

klik hier

 

 

 

 

 

Overtreden van een norm

 

Bij het vaststellen van aansprakelijkheid moet vast komen te staan of de overtreder een bepaalde norm heeft overtreden.

Hierbij speelt niet altijd schuld in de zin van verwijtbaarheid een rol. Iemand wordt aansprakelijk gesteld met als doel:

de ander aan te spreken voor herstel of compensatie van geleden schade.

De grondslag waarop men schade wil verhalen moet zijn: aansprakelijkheid.

 

Iemand de contractbreuk pleegt is een overtreder van het contract en kan op basis van het contract aangesproken worden

tot nakoming van diens verplichtingen. Dit noemt men buitenwettelijke of contractuele aansprakelijkheid.

Schuld aan de wanprestatie is hier ook een vereiste.

Juridisch wordt schuld meestal zo vastgesteld dat iemand enig inzicht in eigen handelen moet hebben gehad en zijn handelen

heeft kunnen beïnvloeden. Maakt hij daarbij verkeerde afwegingen, bij voorbeeld door te hard te rijden of het contract niet na te komen en is degene als persoon hiervoor verantwoordelijk te noemen, dan kan iemand aansprakelijk worden gesteld.

Op grond van onrechtmatige daad.

 

 

Verwijtbaarheid van iemands gedrag

 

Puur op basis van iemands hoedanigheid (de juridische rol die iemand vervult in het maatschappelijk verkeer

en als zodanig herkenbaar is) kan iemand aansprakelijk worden gesteld. Het gedrag van iemand in een

bepaalde hoedanigheid is dan voldoende. De verwijtbaarheid zit ‘m als het ware in het zijn of hebben van een bepaalde hoedanigheid, zonder dat separaat gedrag vereist is. Dit wordt wel risco-aansprakelijkheid of wettelijke aansprakelijkheid

uit hoofde van bezitter, eigenaar of verzorger genoemd. Hier hoeft het gedrag niet verwijtbaar te zijn.

Wél is het zo dat indien overmacht aangetoond kan worden, de wettelijke toerekening en daardoor aansprakelijkheid vervalt.

 

Iemand kan ook op grond van wettelijke aansprakelijkheid worden aangesproken op grond van een onrechtmatige daad.

Hier speelt schuld in de zin van verwijtbaarheid een grote rol. Iemand gedrag verwijtbaarheid is hier juist uitgangspunt.

De onrechtmatige daad is een soort restcategorie en vormt een groot fundament waarop iemand aansprakelijk kan worden gesteld.

Ontbreekt een contract of een specifieke rechtsregels waaruit de overtreden norm blijkt en heeft iemand schade?

Dan kan men vaak – mits met bewijs – met succes zich beroepen op de onrechtmatige daadsactie.

 

 

Schade

 

Iemand die aansprakelijk is gesteld kan verplicht worden tot uitbetalen van een schadevergoeding.

Schadevergoedingen bestaan er in vele soorten en maten. Materiële en immateriële schadevergoeding is een groffe indeling.

Schade uit hoofde van een contractbreuk of schade uit hoofde van een onrechtmatige daad heeft een andere grondslag:

het contract of de wet. Het hangt bij het vaststellen van de schade af waarin en in welke mate precies het geldelijk nadeel is

verdisconteerd. Als iemand verplichtingen uit een contract niet nakomt en niet levert aan een koper, kan de koper daardoor

omzetderving als schade opvoeren. Bij een auto-ongeluk kan iemand schade hebben door lichamelijk letsel. Hij of zij

heeft medische kosten moeten maken.

 

Schade kan altijd gevorderd worden bij de veroorzaker. Geeft deze niet thuis, dan kan de rechter daarom gevraagd worden.

Met het vonnis in de hand kan een gerechtsdeurwaarder beslag laten leggen op de inboedel van de schuldenaar/veroorzaker.

Uit de verkoop ervan kan het schadebedrag worden gehaald voor de rechthebbende.

 

 

 

Twee vormen van aansprakelijkheid

 

 

Aansprakelijkheid op basis van een voor u geldend contract

 

In de meeste gevallen verloopt de uitvoering van een overeenkomst naar behoren.

Vaak zijn er weliswaar wat kleine problemen, maar die kunnen door partijen in onderling overleg wel worden opgelost.

Het geeft geen reden om meteen een gerechtelijke procedure tegen de ander aan te spannen.

Maar niet altijd is dit onvermijdelijk. Soms blijft de ander, ondanks vele beloftes, toch nalatig met het verstrekken

van de toegezegde (na)levering of met het betalen van de afgesproken prijs.

In dat geval kunt u vaak niets anders dan hem in rechte op nakoming van zijn verplichtingen aan te spreken.

Een gerechtelijke Procedure tegen hem beginnen.

U kunt dan uw wederpartij aanklagen voor wanprestatie (=niet nakoming van het contract).

 

In geen enkel land is het toegestaan dat u zomaar zelf de nog verschuldigde goederen of betaling bij de ander ophaalt.

Daarvoor is de tussenkomst van de rechter vereist. Die zal, na beoordeling van de standpunten van beide partijen,

u een vonnis geven, waarmee u een deurwaarder de opdracht kunt verstrekken om de verschuldigde prestatie, of anders

een gelijkwaardige schadevergoeding in geld, bij de andere partij op te halen. Desnoods zal de deurwaarder tot een openbare

verkoop van de goederen van uw debiteur overgaan om datgene te innen waarop u volgens het vonnis recht hebt.

De aansprakelijkgestelde is verplicht de schade te vergoeden die de wederpartij lijdt of heeft geleden.

Dit kan in vele vormen. Denk aan compensatie van geleden verlies in de vorm van geld of natura, schadeherstel,

vervangend gratis onderdeel dat opgestuurd wordt.

 

Aansprakelijkheid op grond van de wet: in hoedanigheid van bezitter, veroorzaker of eigenaar.

 

Naast aansprakelijkheid uit contract, regelt de wet een groot aantal aansprakelijkheidskwesties.

Bij voorbeeld wanneer u wordt aangereden en u daarbij materiële en/of letselschade kunt claimen.

Of in het geval er een boom op uw huis valt of dat u gebeten wordt door de hond van de buren.

De bestuurder van de auto, van de grond waar de boom op staat en bezitter van de hond kunnen in deze gevallen

worden aangesproken op grond van hun hoedanigheid. De bijzondere wetgeving (de wegenverkeerswet, of het burgerlijk wetboek) regelt in sommige zaken dat het hier gaat om zogenaamde risicoaansprakelijkheid.

Daarbij wordt dan de hoedanigheid van de schadeveroorzakende partij limitiatief opgesomd, bij voorbeeld in de gevallen van de schadeveroorzakende automobilist, bezitter van de hond of eigenaar van de grond waar de boom op staat.

 

Dié hoedanigheid (van bezitter, eigenaar of veroorzaker) is dan op zichzelf reden genoeg om iemand daardoor aansprakelijk te stellen voor de vervolgschade die geleden is door de schadelijdende partij. Verwijtbare schuld hoeft dan ook niet aanwezig te zijn.

Veelal wordt schade gedekt door een WAP (WA voor Particulieren) of een WAM (WA voor Motorrijtuigen)

Een aantal natuur oorzaken kunnen daarbij van dekking worden uitgesloten.

Bij voorbeeld schade door een storm, of waterschade. Tegenwoordig echter zijn er steeds meer verzekeringen op de markt die natuurschade verzekeringen.

 

De schade die is uitgekeerd aan de schadelijdende partij (de verzekerde) zal veelal door de verzekeraard zélf weer verhaald worden op de schadeveroorzakende partij. Dit noemt men het recht van subrogatie.

Zij subrogreert (neemt over in de plaats van) dan in de rechten van de verzekerde aan wie in eerste instantie is uitbetaald.

De verzekeraar wordt dan zgn. ‘verzekerde’ en kan t.o.v. de schadeveroorzakende partij claimen dat zij recht heeft

op uitbetaling van het schadebedrag nu schadeveroorzakende partij aansprakelijkheid heeft erkend of aansprakelijk is gesteld.

Veelal wordt dit onderling door verzekeraars geregeld en heeft u er als verzekerde geen omkijken naar.

Bij schade doet u er goed aan om zoveel mogelijk gegevens te achterhalen van de schadeveroorzakende partij en maak foto’s.

U staat dan sterker.

 

Aansprakelijkheid op grond van de wet: iemand pleegt een onrechtmatige daad

 

Deze restcategorie kenmerkt zich door het overtreden van een wettelijke norm waardoor schade aan de benadeelde is ontstaan.

Dus niet op grond van contractuele of risico-aansprakelijkheid. Causaal verband tussen schade en de veroorzaker is cruciaal.

Ontbreekt dit verband, dan kan niet met zekerheid worden vastgesteld dat iemand veroorzaker van de schade is.
Is dit verband wel awezig, dan is de veroorzaker schadeplichtig jegens de schadelijdende partij.

 

Men kan altijd een beroep op de rechter doen ingeval van geleden schade, contract of niet.

Is men eenmaal aansprakelijk te stellen en de veroorzaker komt niet na uit hoofde van contractbreuk, dan kan in dat geval

altijd nog een gang naar de rechter worden ingezet voor herstel of compensatie van geleden schade.
De regeling van de onrechtmatige daad is in ons recht is dan ook een sterk verankerde vangnetregeling.

 

Voorbeelden van een onrechtmatige daad:

 

-Een automobilist die een andere automobilist of medepassagier lichamelijk letsel berokkent en die beide onverzekerd zijn.

-Medische kosten naar aanleiding van een schadeveroorzakende fietser die tegen een wandelaar aanfietst en die daarbij een medische behandeling moet ondergaan.

-Iemand die plagiaat pleegt door boeken van een ander over te schrijven en deze verkoopt.

-Een chirurg die een medische misser maakt. De patiënt kan de chirurg 1. uit hoofde van een medische behandelovereenkomst

aanspreken en 2. op basis van onrechtmatige daad voor de rechter laten verschijnen. In het 1e geval zal het ziekenhuis en de chirurg aansprakelijkheid moeten erkennen wil men schadevergoeding kunnen krijgen. Doet men dit niet, dan kan dus altijd nog eigenhandig

de gang naar de rechter worden ingezet.

 

 

 

Vragen of juridische hulp nodig?

 

Wilt u iemand Aansprakelijk stellen of heeft iemand u aansprakelijk gesteld en/of heeft u Schade en wilt u deze vergoed zien?

Heeft u vragen wat u moet doen in deze kwesties? Of wellicht heeft u een andere juridische vraag?

 

Neemt u dan contact met ons op via het contactformulier voor het maken van een persoonlijke afspraak of achterlaten van uw bericht of vraag. Kies het bestelformulier voor het online of telefonisch bestellen van een juridische dienst. U kunt online betalen via onze site. Wij zullen uw vraag adequaat en deskundig beantwoorden. U kunt ons tevens bereiken via: info@bergajuridisch.nl en 06-36331675

Zoekt u een ander rechtsgebied? Zie hier voor het overzicht rechtsgebieden.